Dementie · communicatie · welzijn

Workshops en lezingen over dementie

Praktijkgerichte sessies voor naasten, mantelzorgers, studenten, vrijwilligers en teams. Met uitleg over dementie, communicatie, gedrag, prikkels en de mogelijke rol van muziek.

01 Voor verschillende groepen Voor naasten, studenten, vrijwilligers, bewoners en teams.
02 Uitleg en opdrachten Een combinatie van voorbeelden, casussen en korte werkvormen.
03 30 tot 90 minuten De duur hangt af van de doelgroep, het doel en de gekozen vorm.
04 Duidelijke afbakening Praktijkvoorlichting; geen medische scholing of behandeling.
Mathijs van Abel in contact met een groep
Welzijn & activiteiten Ervaring met ouderen, groepsactiviteiten en muziek.
Mijn rol

Ik werk in welzijn en geef praktijkgerichte sessies.

In mijn werk heb ik contact met ouderen en organiseer ik activiteiten, waaronder muziek. In workshops en lezingen combineer ik die praktijkervaring met betrouwbare publieksinformatie over dementie.

De sessies gaan over herkenbare situaties: rustig spreken, één vraag tegelijk stellen, rekening houden met prikkels en kijken naar wat iemand gewend is.
  • Het verschil tussen dementie, de ziekte van Alzheimer en andere vormen.
  • Praktische aandachtspunten voor gesprekken en dagelijkse situaties.
  • Voorbeelden en korte opdrachten die aansluiten bij de groep.
  • Ruimte voor geanonimiseerde vragen en situaties van deelnemers.
Dementie in Nederland

Het aantal mensen met dementie neemt toe.

Daardoor krijgen meer naasten, vrijwilligers en professionals met dementie te maken. De cijfers hieronder geven de omvang weer; het blijven schattingen en prognoses.

circa 320.000 mensen leven in 2026 naar schatting in Nederland met dementie.
ruim 600.000 mensen met dementie worden rond 2050 in Nederland verwacht.
ongeveer 75% van de mensen met dementie in Nederland woont thuis.
60–70% van de dementiegevallen wereldwijd wordt toegeschreven aan de ziekte van Alzheimer.

Cijfers en definities zijn gecontroleerd aan de hand van publieksinformatie van Alzheimer Nederland en de Wereldgezondheidsorganisatie. Aantallen en prognoses kunnen bij nieuwe berekeningen veranderen.

Vormen

Kies een vorm die past bij de groep.

De inhoud, voorbeelden en werkvormen worden afgestemd op de doelgroep, het doel en de beschikbare tijd.

01

Workshop voor naasten & mantelzorgers

Over communicatie, herhaling, emoties en onrust. Er is ruimte om geanonimiseerde situaties te bespreken.

02

Lezing over de basis van dementie

Een introductie tot dementie, Alzheimer en andere vormen, met voorbeelden en ruimte voor vragen.

03

Gastles of teamsessie

Voor opleidingen, zorg- en welzijnsteams, vrijwilligers en organisaties. Gericht op communicatie en praktijksituaties.

04

Muzikale activiteit

Een activiteit met herkenbare muziek, gesprek en deelname. Dit aanbod is geen muziektherapie.

Inhoud

Onderwerpen die aan bod kunnen komen

Vooraf kiezen we welke onderwerpen relevant zijn. Niet ieder onderdeel hoeft in elke sessie terug te komen.

De basis

Wat is dementie?

Dementie is een verzamelnaam. We bespreken onder meer Alzheimer, andere vormen en mogelijke veranderingen in het dagelijks functioneren.

Communicatie

Rustig en duidelijk communiceren

Oogcontact, tempo, één onderwerp tegelijk, eenvoudige keuzes en aandacht voor de reactie van de ander.

Gedrag begrijpen

Veranderd gedrag

Onrust, boosheid, terugtrekken of herhaling kunnen verschillende oorzaken hebben. We bespreken hoe je eerst observeert en vragen stelt.

Persoonsgericht werken

Gewoonten en levensgeschiedenis

Werk, familie, dagelijkse routines, humor, voorkeuren en belangrijke gebeurtenissen kunnen helpen om activiteiten en contact af te stemmen.

Muziek & herinnering

Persoonlijke muziekvoorkeuren

Over herkenbare muziek, emoties en samen luisteren of zingen. De voorkeur en reactie van de persoon zijn leidend.

De omgeving

Prikkels en omgeving

We kijken naar achtergrondgeluid, tempo, hoeveelheid informatie, herkenbaarheid en de inrichting van de ruimte.

Vooraf afstemmen

Deel vooraf de doelgroep, vragen en leerdoelen. Dan kan ik passende voorbeelden en opdrachten kiezen. Diagnose, behandeling en medische casuïstiek blijven bij bevoegde zorgprofessionals.

Voorbeeldopbouw

Workshop: Contact vóór correctie

Een voorbeeld voor naasten, studenten of teams. De oefeningen, voorbeelden en duur worden aangepast aan de groep.

Mathijs van Abel tijdens een activiteit in zorg en welzijn
Voorbeeld van de opbouw Uitleg, opdrachten, casussen en nabespreking.

Geen simulatie van dementie

Een oefening kan niet nabootsen hoe het is om dementie te hebben. Deelnemers kunnen wel merken wat tijdsdruk, meerdere opdrachten, onduidelijke taal en veel prikkels met hun eigen concentratie doen.

Daarna bespreken we praktische situaties en vergelijken we verschillende manieren van reageren. De sessie eindigt met een korte samenvatting van toepasbare aandachtspunten.

01
Prikkels en informatie

Een korte opdracht laat zien wat snelheid, achtergrondgeluid en meerdere aanwijzingen tegelijk doen met concentratie.

02
Reacties vergelijken

Met casuskaarten bespreekt de groep welke reactie duidelijk, rustig en passend kan zijn.

03
Betekenis achter een uitspraak

Wat kan iemand bedoelen met “ik wil naar huis”? We bespreken mogelijke emoties en behoeften zonder één antwoord als waarheid te presenteren.

04
Persoonlijke muziek

Deelnemers brengen in kaart welke muziek bij iemands levensgeschiedenis en voorkeuren past.

Mathijs van Abel maakt live muziek voor een publiek
Muzikale activiteit Afgestemd op voorkeur, groepsgrootte en reactie.
Muziek

Muziek kan een onderdeel van de sessie zijn.

Bekende muziek kan bij sommige mensen herkenning, beweging, gesprek of deelname ondersteunen. De reactie verschilt per persoon. Daarom kijken we naar persoonlijke voorkeuren, volume, timing en prikkelgevoeligheid.

01
Begin bij persoonlijke voorkeuren

Vraag naar artiesten, liedjes en belangrijke levensperioden. Familie of naasten kunnen daarbij informatie geven.

02
Blijf kijken naar de reactie

Een lied kan plezier, verdriet of onrust oproepen. Pas volume, duur en timing aan en stop als het niet prettig lijkt.

03
Muzikale activiteit is niet hetzelfde als muziektherapie

Mijn aanbod bestaat uit muziek en interactieve activiteiten. Behandeling met een therapeutisch doel hoort bij een gekwalificeerd muziektherapeut.

Voorbereiding

Zo wordt de inhoud afgesproken

Vooraf bespreken we voor wie de sessie is, welke vragen er spelen en hoeveel tijd beschikbaar is. Daarna maak ik een voorstel voor de inhoud en werkvormen.

01

Doelgroep en doel

We bepalen wie deelnemen en wat zij na afloop moeten weten of kunnen toepassen.

02

Vragen en voorbeelden

Geanonimiseerde situaties, leerdoelen en terugkerende vragen kunnen vooraf worden aangeleverd.

03

Voorstel voor de sessie

Ik kies passende uitleg, casussen, opdrachten en eventueel muziek.

04

Praktische afstemming

We spreken duur, locatie, groepsgrootte, materialen en inhoudelijke grenzen af.

Doelgroepen

Geschikt voor verschillende groepen

Naasten & mantelzorgers

Voor partners, kinderen, familie en vrienden met vragen over communicatie, herhaling, emoties en veranderende rollen.

Zorg- en welzijnsteams

Voor medewerkers, vrijwilligers en teams die een praktijkgerichte sessie willen over communicatie, activiteiten en muziek.

Onderwijs & studenten

Voor opleidingen in zorg, welzijn en maatschappelijke dienstverlening die basiskennis willen koppelen aan praktijksituaties.

Ook mogelijk voor een wijk- of informatiebijeenkomst

Bijvoorbeeld een vrijwilligersavond, informatiemiddag, familiebijeenkomst, ouderenorganisatie of dementievriendelijke activiteit. De duur en vorm worden vooraf afgesproken.

Ervaring en rol

Ik spreek vanuit welzijn, communicatie en muziek.

Ik werk in welzijn en heb ervaring met ouderen, activiteiten en live muziek. Daarnaast houd ik mij bezig met communicatie en het geven van workshops. Voor feitelijke uitleg gebruik ik betrouwbare publieksbronnen.

Ik ben geen arts, verpleegkundige of dementiedeskundige.

Ik geef praktijkvoorlichting en begeleid interactieve werkvormen. Ik stel geen diagnose, geef geen behandeladvies en verzorg geen medische scholing.

01
Werk in welzijn

Ervaring met ouderen, groepsactiviteiten en dagelijkse praktijksituaties.

02
Communicatie

Opleiding en workshopervaring rond communicatie, gedrag en interactie.

03
Muzikale activiteiten

Ervaring met live muziek en activiteiten voor ouderen en groepen.

04
Professionele grens

Geen diagnose, behandeladvies of muziektherapie. Medische vragen horen bij een bevoegde professional.

Geen medische scholing of behandeling

De workshops en lezingen gaan over basiskennis, communicatie en praktijksituaties. Ze vervangen geen diagnose, behandelplan, professionele bijscholing, huisarts, casemanager dementie of specialist. Een zorgprofessional kan vooraf inhoudelijk meekijken wanneer dat nodig is.

Veelgestelde vragen

Praktische informatie

Ben je opgeleid als arts, verpleegkundige of dementiedeskundige?
Nee. Ik werk in welzijn en spreek vanuit praktijkervaring, communicatie, activiteiten en muziek. Feitelijke uitleg baseer ik op betrouwbare publieksbronnen. Ik stel geen diagnoses en geef geen medisch behandeladvies. Voor medische of complexe individuele vragen verwijs ik naar de huisarts, casemanager dementie of andere bevoegde professional.
Kunnen wij eigen situaties of casussen aanleveren?
Ja. Verwijder wel namen en andere herkenbare persoonsgegevens. Ik gebruik de input om voorbeelden en oefeningen beter te laten aansluiten. Een individuele casus wordt niet behandeld alsof het een consult is.
Gaat de sessie alleen over de ziekte van Alzheimer?
Nee. Alzheimer is de bekendste en meest voorkomende oorzaak van dementie, maar er zijn ook andere vormen, zoals vasculaire dementie, Lewy body dementie en frontotemporale dementie. De diepgang wordt aangepast aan de doelgroep en de beschikbare tijd.
Zit er altijd muziek in de workshop of lezing?
Nee. Muziek wordt alleen gebruikt wanneer het inhoudelijk of qua beleving iets toevoegt. Een sessie kan ook volledig draaien om uitleg, communicatie, casussen en actieve opdrachten. Voor een muzikale bewonersactiviteit maken we juist een programma waarin muziek centraal staat.
Is een muzikale activiteit hetzelfde als muziektherapie?
Nee. Muziektherapie is een professionele behandelvorm met therapeutische doelen en hoort bij een gekwalificeerd muziektherapeut. Mijn aanbod bestaat uit live muziek en activiteiten zonder therapeutisch behandelplan.
Kunnen mensen met dementie zelf deelnemen?
Dat kan bij een passende muzikale of interactieve activiteit, mits de vorm, groepsgrootte, duur, prikkels en begeleiding vooraf goed worden afgestemd. Voor een voorlichtingsworkshop ligt de doelgroep meestal bij naasten, studenten, vrijwilligers of medewerkers.
Hoe lang duurt een sessie?
Een compacte lezing kan ongeveer 30 tot 45 minuten duren. Voor een interactieve workshop is 60 tot 90 minuten vaak geschikter. Een uitgebreid programma of combinatie met muziek kan langer duren. De duur wordt altijd afgestemd op doelgroep, energie en doel.
Kan een zorgprofessional inhoudelijk meekijken?
Ja. Bij een onderwerp dat medische of klinische diepgang vraagt, kan een bevoegde zorgprofessional de inhoud toetsen of als mede-spreker aansluiten.
Bronnen

Gebruikte publieksinformatie

De basisinformatie op deze pagina is gecontroleerd aan de hand van onderstaande organisaties. Voor een sessie controleer ik of cijfers en adviezen nog actueel zijn.

Contact

Een workshop, lezing of muzikale activiteit aanvragen

Stuur de doelgroep, het doel, de gewenste datum, locatie en beschikbare tijd. Dan laat ik weten welke vorm en inhoud mogelijk zijn.